Það er ýmislegt sem getur haft áhrif á getu karlmanna til að stunda kynlíf. Allt byggir það á því að hinn líffræðilegi þáttur við limrisið sé í lagi. Hæfni limsins til að þenjast út og stífna byggir á því að limurinn er samsettur úr þremur ílöngum og sívölum þensluvefjum. Tveir þeirra liggja sitt hvoru megin ofan á limnum, en sá þriðji í raufinni á milli þeirra. Þvagrásin gengur svo langs í gegnum þennan þriðja þensluvef.
Utan um hvern þensluvef er þykk, en teygjanleg kápa. Að innan er þensluvefurinn allur í ótal mörgum blóðflæðihólfum, sem geta tekið í sig mikið blóð. Blóðstreymið eykst við það að slagæðar til limsins víkka út. Það slaknar á vöðvahaldi í vefjunum, svo að þeir geta þanist út og orðið þrýstnir með því að taka í sig blóðið. Loksins þegar limurinn er orðinn stífur, lokast fyrir blóðæðar, sem færa blóðið frá honum, svo að sama blóðið er að mestu leyti kyrrt í limnum.

Eftir höfðinu dansa limirnir.

Allt þetta ferli stjórnast af taugaboðum frá ósjálfráða taugakerfinu. Stjórnunin fer fram í tveimur taugamiðstöðvum. Önnur er staðsett hæst í mænunni alveg upp undir heilanum. Það eru kynferðis og ástarkenndir sem hafa áhrif á þessa stöð, þannig að tilhugsun mannsins ein t.d. um einhverja ákveðna konu getur haft þau áhrif að limurinn snöggrís.Hin miðstöðin er neðar í mænunni og tekur við taugaboðum frá líkamlegri snertingu, t.d. ef kynfærin eru ert og/eða strokin. En oftast gætir örvunaráhrifa samtímis frá báðum taugastöðvum.
Karlhormónið testosterón hefur síðan áhrif á kyngetu karla þó ekki sé alveg ljóst hversu sterk áhrif það hefur á limrisið sjálft, því karlmenn sem hafa verið vanaðir ( þ.e. eistun verið fjarlægð) geta náð risi á liminn þó þeir framleiði ekki lengur þetta karlhormón. Testósterón hefur þó verið gefið getulausum karlmönnum í gegnum tíðina með ágætis árangri fyrir tilkomu nýja lyfsins Viagra sem selst nú grimmt um nánast allan heim.

Hvað er getuleysi ?

Árið 1986 skrifaði danski læknirinn Peter Metz doktorsritgerð um þennan kvilla og notaði mjög einfalda skilgreiningu.
Getuleysi sagði hann. "Er það ef limurinn fær ekki nóg blóð í risinu, svo að hann verði nógu stífur til að stinga honum inn í skeiðina og ef hann helst ekki stífur þangað til sáðlát verður. "

Langvarandi getuleysi sækir einkum á miðalda og eldri menn og er talið að þess gæti hjá fjórða hverjum karlmanni sem kominn er yfir fimmtugt. Í þeim aldursflokki er algengast að kvillinn stafi af ólagi með slagæðarnar sem eiga að dæla blóði út í liminn. Þessi gerð getuleysis er einkum algeng hjá mönnum með blóðrásarerfiðleika niður í fæturna. Talið er að um 70-80% þeirra karlmanna sem þurfa æðaaðgerð til að bæta blóðrennsli til fóta eigi við vandamál er varðar limris að stríða sem lagast í flestum tilfellum þegar aðgerð hefur verið gerð til að bæta blóðflæði til fótanna.

Sálrænir kvillar , streyta, reykingar, óhófleg áfengisneysla og lyf ( t.d. þunglyndislyf og sum hjarta og blóðþrýstingslyf ) geta einnig haft áhrif á getu karla í kynlífi.

Halldóra Bjarnadóttir

Skoða allar greinar í Karlmenn